عبد الحسين نوايى

181

دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )

راههاى بين بوشهر و شيراز و شيراز و اصفهان . . . اعادهء امنيت و انتظام نشود دولت اعليحضرتى خود كرها و عنفا اقدام به عملياتى كه براى تأمين صحيح و حراست اين طرق لازم است خواهد نمود . خاطر محترم را نيز استحضار مىدهم كه در صورت عدم موفقيت دولت ايران بر اعادهء نظم ، در مدت و مهلت معهود ، اقداماتى كه اجراى آن را دولت اعليحضرتى در اولين وهله در نظر دارد اين است كه قوهء امنيه مركب از 1000 الى 1200 نفر در تحت فرمان يك عده از صاحب‌منصبان انگليس از قشون هند براى حفظ راههاى منظوره در محل تشكيل و تنظيم شوند . يك قسمت از وجه مخارج اين قوه به اين طريق حاصل خواهد شد كه به حقوق گمركى كليهء واردات جنوبى صد دهى افزوده شده و جمع‌آورى شود . يك قسمت ديگر آن از ماليات ايالت فارس داده خواهد شد . به اين معنى كه قسمت كافى از آن ماليات را به‌علاوهء عايدات صد ده اضافى گمرك فوق الذكر بايد به فرمانده كل اين قوهء امنيه بپردازند . . . » حسينقلى خان جوابى بسيار مؤدبانه ولى دندان‌شكن به اين مراسله داد كه چون مفصل است ابتدا مضمون آن را بيان كرده سپس به بعضى از جملات جوابيهء آن اشاره مىكنيم . در ابتداى نامه ، نواب اشاره به مشكلات بعد از فتح تهران و اغتشاشات نقاط مختلفهء مملكت و طرفدارى خارجيان از عناصر مضر و مفسد و اقامت قشون خارجى در ايران نموده مىنويسد : « عقيدهء دولت ايران بر اين است كه عمده سبب اين اوضاع ناگوار ، علاوه بر دلائل فوق الذكر ، تأثير سوئى است كه اقامت دستجات قشون خارجه در مملكت حادث كرده . و ديگر اشكالات و مضيقهء مالى دولتى است كه از عدم ترتيب و مراقبت ادارهء سابقه نتيجه شده . اگر اين تأثيرات سوء ناگوار و اشكالات مالى نبودند قوائى كه فعلا در خدمت دولت‌اند براى حفظ انتظام كافى بود .